Certificación forestal

Compartir

Proceso voluntario mediante o que unha terceira parte independente da xestión forestal certifica, a través de auditorías, o cumprimento das normas de xestión forestal sustentable. Dá lugar a unha declaración escrita (un certificado) que acredita a orixe da madeira sen elaborar e a súa situación e características.

É un instrumento de mercado que lles garante dun xeito demostrable aos consumidores que ese recurso forestal provén de montes xestionados dunha forma sustentable.

O obxectivo da certificación é que quen a adopta poida contrastar as súas prácticas de ordenación forestal coas normas estipuladas e demostrar o seu cumprimento. A certificación da xestión forestal sustentable pode servir tamén para validar a afirmación dun produtor de que aplica prácticas respectuosas co medio ambiente ou para proporcionar datos contrastados dun xeito obxectivo sobre os produtos madeireiros e o bosque do que proceden. A superficie forestal certificada en Galicia abrangue preto das 120.000 ha.

Independentemente do sistema, a certificación forestal baséase na auditoría da implantación da xestión forestal sustentable (XFS), termo definido por primeira vez na Conferencia Ministerial para a Protección dos Bosques en Europa que tivo lugar en Helsinki no ano 1993:

“A administración e o uso dos bosques e terreos forestais, dun xeito e cunha intensidade tales que manteñan a súa biodiversidade, produtividade, capacidade de rexeneración e vitalidade e a súa capacidade para atender, agora e no futuro, as funcións ecolóxicas, económicas e sociais relevantes, a escala local, nacional e global, sen ocasionar prexuízos a outros ecosistemas”.

Un dos elementos fundamentais na implantación da XFS radica na ordenación do monte, e especialmente nos instrumentos de xestión dos montes, onde se recollen as directrices que deben ter en conta a multifuncionalidade na súa triple vertente: ambiental, económica e social.

 

Certificación da sustentabilidade da ordenación forestal - Certificación XFS
A certificación da XFS abrangue o inventario forestal, a planificación da ordenación, a silvicultura, o aproveitamento, a construción de estradas e outras actividades relacionadas, así como as repercusións ecolóxicas, económicas e sociais das actividades forestais.

 

Certificación dos produtos - Certificación da Cadea de Custodia
A certificación da cadea de custodia é o seguimento da madeira en rolo e dos produtos madeireiros elaborados a través das distintas fases do proceso de subministro.

A certificación forestal, na actualidade, é un proceso voluntario, porén a implantación de sistemas que certifiquen a XFS proporciona unha serie de vantaxes e beneficios para todos porque a certificación forestal:

  • Promove a conservación e a mellora das masas forestais.
  • Mellora a competitividade a aporta un valor engadido aos produtos ao dotalos de garantías medioambientais.
  • Coa agrupación, facilita a ordenación e abarata os custos de implantación da xestión forestal sustentable.
  • Establece niveis de calidade e seguridade dos produtos e servizos certificados.
  • Os montes, ademais de producir madeira, producen pasto, resina, rollas, leña, biocombustible. Todos estes produtos xeran beneficios para as persoas, emprego e benestar social.
  • O coidado do contorno permite o desenvolvemento das poboacións rurais, así como novas formas de lecer relacionadas coa naturaleza.

Os dous principais sistemas de certificación son PEFC (Programme for the Endorsement of Forest Certification schemes ou Programa para o recoñecemento da Certificación Forestal) e FSC (Forest Stewardship Council ou Consello de Administración Forestal).

 

Obxectivos da Certificación Forestal PEFC:

  • Promover a Xestión Forestal Sustentable das masas forestais, por ser unha xestión axeitada para o medio ambiente, socialmente beneficiosa e economicamente viable.
  • Fortalecer e mellorar a imaxe positiva do bosque e da madeira como materia prima renovable.
  • Garantir aos consumidores a procedencia dos produtos de masas forestais xestionadas dun xeito sustentable.

En cada país, o órgano de goberno de PEFC -aberto á participación de todos os interesados na xestión forestal sustentable e equilibrado na súa constitución-, desenvolve nun foro público normas forestais e establece e define o sistema de certificación dos bosques e os seus produtos, que se someten ao Consello PEFC para a súa aprobación.

Ir á web PEFC

 

Obxectivos da Certificación Forestal FSC:

  • A xestión forestal ambientalmente responsable asegura que o aproveitamento de produtos forestais madeirables e non madeirables contribúe a manter a biodiversidade, a produtividade e os procesos ecolóxicos do monte.
  • A xestión forestal socialmente beneficiosa axuda a que as poboacións locais, así como a sociedade no seu conxunto, gocen dos beneficios do monte a longo prazo e proporciona, ademais, incentivos para que as comunidades conserven os recursos forestais e se involucren nos plans de xestión.
  • A xestión forestal economicamente viable implica que as operacións forestais se estruturen e se administren de xeito que sexan suficientemente rendibles, sen que os beneficios económicos se xeneren a expensas do recurso forestal, do ecosistema ou das comunidades afectadas. Os conflitos entre ganancias financeiras e principios de responsabilidade ambiental e social nas operacións forestais pódense reducir mediante a promoción de produtos de mellor calidade e con maior valor engadido.

Este proceso remata cunha declaración escrita ou certificado FSC, que finalmente garante ao consumidor que os produtos forestais certificados proceden de montes aproveitados de xeito racional, de acordo a uns estándares internacionais que contemplan aspectos ambientais, sociais e económicos e que definen os niveis mínimos de boa xestión para os bosques de todo o mundo.

Ir á web FSC

 

Información pública e participación cidadá

A Xunta de Galicia, aberta á participación de todos os interesados na xestión forestal sostible, pon á súa disposición o correo electrónico certificacion.forestal.cmrm@xunta.es para que poidan requirir información sobre a certificación forestal dos montes xestionados pola Consellería do Medio Rural, ou para achegar calquera tipo de suxestión.

Así mesmo, os informes públicos resumo das auditorías de xestión forestal sostible realizadas, atópanse a disposición de quen o solicite na Secretaría Xeral do Medio Rural e Montes.

 

Boas prácticas forestais

Prácticas habituais de actuación que aplica un silvicultor responsable na zona na que exerce a súa actividade.

Serven como marco de referencia para o desenvolvemento dunha Xestión Forestal Sustentable compatible co medio ambiente, acorde cun uso racional dos recursos forestais.

Establécense como recomendacións xenéricas o grupo de accións ou actuacións que deberá realizar o conxunto dos axentes involucrados na xestión forestal para satisfacer os criterios e indicadores de sustentabilidade descritos na Norma UNE 162002-1 de Xestión Forestal Sustentable.

En función do obxectivo, distínguense tres axentes principais:

Xestor forestal

Persoa física ou xurídica responsable das operacións de xestión do recurso e da empresa forestal, así como do sistema e estrutura de xestión, da planificación e dos traballos de campo. Neste caso a Xunta de Galicia, a través da Dirección Xeral de Planificación e Ordenación Forestal pertencente á Consellería do Medio Rural.

O conxunto de Boas Prácticas na Xestión Forestal Sustentable que coñece e se compromete a seguir a Dirección Xeral de Planificación e Ordenación Forestal pertencente á Consellería do Medio Rural (DXPOF-CMR) é:

  1. Adoptar as medidas necesarias para asegurar a persistencia da masa arborada fomentando, sempre que sexa posible, a rexeneración natural, pero facendo uso da plantación artificial cando o éxito da rexeneración non estea asegurado ou as características xenéticas da masa non sexan as máis axeitadas.
  2. Promover a formación de masas mixtas ou, cando menos, asegurar a aparición e mantemento de especies acompañantes á principal, especialmente frondosas autóctonas, que proporcionen máis estabilidade ao ecosistema forestal.
  3. Utilizar as especies arbóreas máis axeitadas á estación forestal e material reprodutivo que terá identificada a súa procedencia, sendo aconsellable, sempre que sexa posible, material selecto.
  4. Contar cun Instrumento de Ordenación de Montes para as unidades de xestión (montes ou grupos de montes), que cumpra coa lexislación vixente e respecte as instrucións de estrutura e codificación dos plans de xestión vixentes que incorporan os Criterios e Indicadores de sustentabilidade.
  5. Velar para que todos os axentes involucrados na Xestión Forestal Sustentable cumpran coa lexislación vixente aplicable.
  6. Adoptar as medidas necesarias para minimizar os impactos na vexetación remanente despois da corta de rexeneración ou do tratamento silvícola.
  7. Recorrer ao abonado nas plantacións unicamente baixo xustificacións técnicas e usando só os legalmente autorizados, previa análise e diagnose do solo, co fin de detectar as deficiencias existentes e evitar desequilibrios nutritivos.
  8. Vixiar o arborado de xeito que se poida detectar a aparición dunha posible praga ou enfermidade nun breve espazo de tempo.
  9. Non empregar produtos fitosanitarios químicos nin doses que non estean legalmente autorizadas. Xustificar tecnicamente a aplicación dos produtos autorizados. Sempre que sexa posible, recoméndase a utilización de técnicas de loita integrada.
  10. Velar polo éxito do rexenerado e tomar as medidas oportunas para o seu correcto desenvolvemento, especialmente no que se refire á protección contra herbívoros salvaxes e domésticos.
  11. Tomar as medidas oportunas para racionalizar a rede viaria forestal minimizando o número de ramais cegos, evitando tramos de excesiva pendente e construíndo obras de drenaxe tecnicamente xustificadas.
  12. Fomentar, na súa planificación, o mantemento e conservación da diversidade de especies e ecosistemas na unidade de xestión, tales como a creación de rodais maduros nos que se dean procesos de naturalización.
  13. Fomentar, na súa planificación, o mantemento das árbores mortas, sempre que non supoñan riscos na estabilidade do ecosistema (pragas, enfermidades ou incendios).
  14. Velar pola protección, mantemento e mellora das áreas de vexetación ripícola, é dicir, aquelas situadas nas marxes das canles fluviais, evitando a utilización de produtos químicos e a acumulación de residuos que poidan deteriorar as canles dos leitos.
  15. Velar polo mantemento, dentro da unidade de xestión, da limpeza de residuos causados polas actividades forestais. Evitar a vertedura de residuos industriais (lubricantes, fuel) nos labores forestais, usando como norma xeral produtos biodegradables e acondicionando zonas de limpeza para maquinaria e equipos.
  16. Minimizar o uso de tratamentos silvícolas que produzan graves impactos paisaxísticos. Para isto, racionalizaranse as superficies de corta e deixaranse pequenos rodais maduros ou de árbores mortas que interrompan a uniformidade da corta.

Lograr coa súa xestión a multifuncionalidade, fomentando a función recreativa e social do monte especialmente nas áreas periurbanas. Do mesmo xeito, terá sempre presente a importancia da rendibilidade económica nos aproveitamentos dos recursos forestais.

Empresas de servizos forestais

Aquelas empresas cuxas actividades se centran na execución de proxectos, obras e servizos para a conservación, protección e mellora do medio natural tales como as repoboacións, reposición de marras, desbroces, podas, clareos, tratamentos fitosanitarios, fertilizacións...

  1. Utilizarán nas reforestacións material reprodutivo que terá cando menos identificada a súa procedencia, sendo aconsellable sempre que sexa posible, material selecto.
  2. As involucradas na xestión forestal deberán, como é obrigado, cumprir coa lexislación vixente.
  3. Tomarán as medidas necesarias para minimizar os impactos na vexetación remanente trala corta de rexeneración ou tratamento silvícola.
  4. Realizarán o abonado nas plantacións só baixo xustificacións técnicas, previa análise e diagnose do solo, co fin de detectar as deficiencias existentes e evitar desequilibrios nutritivos.
  5. Non empregarán produtos fitosanitarios químicos nin doses que non estean legalmente autorizadas. Deberase xustificar tecnicamente a aplicación dos produtos autorizados.
  6. Deberán prestar especial atención ao estado das vías e os camiños forestais trala execución dos seus traballos, debendo restablecer as condicións fisicomecánicas anteriores á realización da actividade.
  7. Deberán evitar prácticas que fomenten a aparición de pragas ou enfermidades efectuando, cando sexa posible, a trituración dos restos.
  8. Durante a súa actividade na unidade de xestión, deberán advertir coa máxima celeridade á DXPOF-CMR cando detecten a aparición dunha posible praga ou enfermidade.
  9. No caso de incendios forestais deberán seguir as indicacións da DXPOF-CMR. Terán que vixiar, informar inmediatamente en canto se detecte fume ou calquera conato de incendio e, se é o caso, avisar aos servizos de prevención de incendios forestais (085 ou 112). De ser necesario, segundo a lexislación vixente, seguirán as indicacións do director de extinción.
  10. Deberán velar pola protección, mantemento e mellora das áreas de vexetación ripícola, é dicir, aquelas situadas nas marxes das canles fluviais, evitando a utilización de produtos químicos e a acumulación de residuos que poidan deteriorar as canles dos leitos. Cumprirase en todo caso coa lexislación vixente na materia.
  11. Cumprirán coa lexislación vixente en materia de riscos laborais, posuíndo os operarios equipos de seguridade homologados e demais requirimentos durante a execución das prácticas forestais.
  12. Coñecerán e cumprirán os regulamentos e restricións normativas existentes en materia de conservación da natureza.
  13. Velarán polo mantemento, dentro da unidade de xestión, da limpeza de residuos causados polas actividades forestais. Evitarán a vertedura de residuos industriais (lubricantes, fuel) nos labores forestais, usando como norma xeral produtos biodegradables e acondicionando zonas para a limpeza de maquinaria e equipos.
  14. Manterán as obras limpas, sen restos de lixo espallados polo chan. Estes residuos urbanos deberanse recoller e depositar nun contedor axeitado.
  15. De se producir residuos perigosos, deberán respectar as seguintes indicacións: os residuos perigosos non se poden mesturar con outros residuos, tampouco entre eles, débense eliminar a través dun xestor autorizado. Se se mesturan coa terra, extraerase a capa afectada, almacenarase no seu correspondente contedor/bolsa, e tratarase como residuo perigoso.
  16. Na medida do posible, deberán minimizar a emisión de contaminantes atmosféricos (gases de combustión da maquinaria e dos equipos, po) e acústicos, sendo aconsellable manter en perfecto estado a maquinaria e equipos, planificar axeitadamente os tempos de transporte, circular con moderación naqueles lugares onde se xere po, respectar os límites de velocidade e posuír, cando corresponda, o marcado CE ou a ITV.
  17. Empregarán persoal especializado no ámbito forestal para a planificación, execución e control das actuacións.
  18. Deberán, como é obrigado, cumprir coa lexislación vixente aplicable, identificando e comunicando a quen corresponda a aparición de vestixios prehistóricos e históricos dentro da unidade de xestión forestal.
  19. Informarán á DXPOF-CMR dos tratamentos que se realicen nas superficies forestais por terceiros subcontratados, velando por que se respecten as presentes prácticas.
Empresas de aproveitamento forestal

Aquelas empresas que teñen por actividade básica a compra de madeira ao propietario forestal, a súa corta, preparación, clasificación e distribución entre as distintas industrias responsables da transformación.

  1. As involucradas na xestión forestal, deberán, como é obrigado, cumprir coa lexislación vixente aplicable.
  2. Adoptarán as medidas necesarias para minimizar os impactos na vexetación remanente trala corta de rexeneración ou tratamento silvícola.
  3. Prestarán especial atención ao estado das vías e dos camiños forestais trala execución dos seus labores, debendo restablecer as condicións fisicomecánicas anteriores á realización da actividade.
  4. Evitarán prácticas que fomenten a aparición de pragas ou enfermidades efectuando, cando sexa posible, a trituración dos restos.
  5. Deberán advertir coa máxima celeridade á DXPOF-CMR cando detecten a aparición dunha posible praga ou enfermidade durante a súa actividade na unidade de xestión.
  6. Seguirán as indicacións da DXPOF-CMR no caso de incendios forestais. Informarán inmediatamente en canto se detecte fume ou calquera conato de incendio, avisarán aos servizos de prevención de incendios forestais (085 ou 112) e, de ser necesario, segundo a lexislación vixente, seguirán as indicacións do director de extinción.
  7. Velarán pola protección, mantemento e mellora das áreas de vexetación ripícola, é dicir, aquelas situadas nas marxes das canles fluviais, evitando a utilización de produtos químicos e a acumulación de residuos que poidan deteriorar as canles dos leitos. Cumprirase en todo caso coa lexislación vixente na materia.
  8. Cumprirán coa lexislación vixente en materia de riscos laborais, posuíndo os operarios equipos de seguridade homologados e demais requirimentos durante a execución das prácticas forestais.
  9. Coñecerán e cumprirán os regulamentos e restricións normativas existentes en materia de conservación da natureza.
  10. Mirarán polo mantemento, dentro da unidade de xestión, da limpeza de residuos causados polas actividades forestais. Evitarase a vertedura de residuos industriais (lubricantes, fuel) nos labores forestais, usando como norma xeral produtos biodegradables e acondicionando zonas para a limpeza de maquinaria e equipos.
  11. Manterán as obras limpas, sen restos de lixo espallados polo chan. Estes residuos urbanos deberanse recoller e depositar no contedor axeitado.
  12. De xerarse residuos perigosos, deberán respectar as seguintes indicacións: os residuos perigosos non se poden mesturar con outros residuos, tampouco entre eles, débense eliminar a través dun xestor autorizado. Se se mesturan coa terra, extraerase a capa afectada, almacenarase no seu correspondente contedor/bolsa, e tratarase como residuo perigoso.
  13. Na medida do posible, deberán minimizar a emisión de contaminantes atmosféricos (gases de combustión da maquinaria e dos equipos, po) e acústicos, sendo aconsellable manter en perfecto estado a maquinaria e os equipos, planificar axeitadamente os tempos de transporte, circular con moderación naqueles lugares onde se xere po, respectar os límites de velocidade e posuír, cando corresponda, o marcado CE ou a ITV.
  14. Almacenarán a madeira no monte ao carón da pista ou en cargadoiros, evitando posibles danos ou alteracións nos recursos forestais, principalmente auga e solo.
  15. Empregarán persoal especializado no ámbito forestal para a planificación, execución e control das actuacións.
  16. Cumprirán coa lexislación vixente aplicable, identificando e comunicando a quen corresponda a aparición de vestixios prehistóricos e históricos dentro da unidade de xestión forestal.
  17. Informarán á DXPOF-CMR dos tratamentos que se fagan nas superficies forestais por terceiros subcontratados, coidando que se cumpran as presentes prácticas.